Doanh nghiệp thành lập năm 2026 cần biết khoảng năm nhóm văn bản trong năm đầu: Nghị quyết 198/2025/QH15 (bỏ lệ phí môn bài từ 1/1/2026, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới), bộ văn bản đăng ký thuế mới (Thông tư 90/2026/TT-BTC), bộ văn bản hoá đơn, chứng từ điện tử (Nghị định 254/2026/NĐ-CP, Thông tư 91/2026/TT-BTC), bộ văn bản quản lý thuế (Nghị định 252/2026/NĐ-CP, Thông tư 89/2026/TT-BTC), và hai luật sắc thuế chính — Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15.
Không cần đọc hết một lúc. Mỗi nhóm văn bản gắn với một giai đoạn của năm đầu: lúc mở công ty, lúc bắt đầu bán hàng, lúc kê khai kỳ đầu, và lúc quyết toán cuối năm. Bài này sắp theo đúng các giai đoạn đó. Các văn bản 2026 chỉ được nêu tên và phạm vi; nội dung chi tiết phải đọc từ chính văn bản.
Vì sao năm 2026 là năm đặc biệt để mở công ty
Doanh nghiệp mở trước năm 2026 đã quen với một hệ văn bản dùng nhiều năm: Nghị định 126/2020/NĐ-CP và Thông tư 80/2021/TT-BTC về quản lý thuế, Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Thông tư 78/2021/TT-BTC về hoá đơn, Thông tư 86/2024/TT-BTC về đăng ký thuế. Từ 1/7/2026, các phạm vi đó đã có văn bản mới.
Doanh nghiệp mới có hai điều lợi: không phải “đổi thói quen”, và được hưởng ngay các chính sách mới cho doanh nghiệp nhỏ. Nhưng cũng có một rủi ro: phần lớn tài liệu hướng dẫn, mẫu biểu, bài chia sẻ trên mạng vẫn viết theo văn bản cũ. Người sáng lập đọc tài liệu cũ rồi làm theo là chuyện rất dễ xảy ra.
Quy tắc đơn giản cho năm đầu: thấy tài liệu nào, nhìn ngày viết và văn bản căn cứ trước. Tài liệu viết trước tháng 7/2026 chỉ nên dùng để hiểu khái niệm.
Giai đoạn mở công ty: đăng ký và hai chính sách của Nghị quyết 198
Mã số doanh nghiệp đồng thời là mã số thuế, cấp qua cơ chế liên thông khi đăng ký doanh nghiệp. Những việc thuế sau khi có giấy chứng nhận — thông báo thông tin tài khoản, đăng ký phương pháp tính thuế, thay đổi thông tin — thuộc phạm vi Thông tư 90/2026/TT-BTC về đăng ký thuế và văn bản quản lý thuế mới.
Hai điểm đã chắc từ Nghị quyết 198/2025/QH15 mà người sáng lập nên biết ngay:
- Lệ phí môn bài bãi bỏ từ 1/1/2026. Doanh nghiệp mới không còn khoản này; tài liệu cũ nhắc “nộp lệ phí môn bài năm đầu” không còn áp dụng.
- Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới. Điều kiện chi tiết (thế nào là thành lập mới, tiêu chí quy mô, thời điểm bắt đầu tính) phải đọc trong văn bản hướng dẫn nghị quyết.
Được miễn thuế không có nghĩa là không phải kê khai. Doanh nghiệp vẫn ghi sổ, vẫn khai và quyết toán; sổ sách là thứ chứng minh điều kiện được miễn.
Giai đoạn bắt đầu bán hàng: hoá đơn điện tử
Ngày bán hàng đầu tiên cũng là ngày phải lập hoá đơn đầu tiên. Văn bản cần đọc là Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC về hoá đơn, chứng từ điện tử. Người sáng lập không cần đọc hết, nhưng nên nắm ba câu hỏi:
- Thời điểm lập hoá đơn với loại hàng hoá, dịch vụ công ty bán — bán hàng giao ngay, dịch vụ theo tiến độ, thu tiền trước.
- Cách xử lý hoá đơn sai — điều chỉnh hay thay thế, cần thoả thuận gì với người mua.
- Loại hoá đơn phù hợp — có mã hay không có mã của cơ quan thuế, hoá đơn khởi tạo từ máy tính tiền nếu bán lẻ.
Với mua vào, nhớ điểm đã chắc theo Luật 48/2024/QH15: hoá đơn mua vào từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được khấu trừ thuế giá trị gia tăng. Công ty mới hay trả tiền mặt cho nhà cung cấp quen; tập thói quen chuyển khoản từ tài khoản công ty ngay từ đầu.
Giai đoạn kê khai kỳ đầu: quản lý thuế
Tờ khai đầu tiên thường là tờ khai thuế giá trị gia tăng và tờ khai khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (nếu đã trả lương). Hạn nộp theo Luật Quản lý thuế:
| Kỳ khai | Hạn nộp |
|---|---|
| Tháng | Ngày 20 của tháng sau |
| Quý | Ngày cuối cùng của tháng đầu quý sau |
| Quyết toán năm của tổ chức | Ngày cuối cùng của tháng thứ 3 sau khi kết thúc năm tài chính |
Kiểm tra lại các mốc này theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Thông tư 89/2026/TT-BTC nếu có điều chỉnh. Doanh nghiệp mới khai theo tháng hay theo quý phụ thuộc tiêu chí trong văn bản quản lý thuế — tra mức hiện hành chứ không đoán.
Chậm nộp tờ khai hay chậm nộp tiền thuế đều có hậu quả: tiền chậm nộp tính theo ngày (mức 0,03%/ngày theo quy định lâu nay, kiểm tra mức hiện hành) và có thể bị xử phạt hành chính. Với công ty mới, chi phí lớn nhất thường không phải tiền phạt mà là thời gian đi giải trình.
Giai đoạn quyết toán: thuế suất và ưu đãi
Cuối năm tài chính đầu tiên là lúc Luật 67/2025/QH15 thật sự hiện diện. Doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng áp thuế suất 15%; trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng áp 17%; còn lại 20%. Nếu đủ điều kiện miễn thuế theo Nghị quyết 198/2025/QH15, số thuế phải nộp được miễn nhưng tờ khai quyết toán vẫn phải lập.
Năm đầu có thể không tròn 12 tháng. Cách xác định tổng doanh thu năm cho năm đầu hoạt động chưa đủ 12 tháng, và năm tài chính đầu tiên có được gộp với năm sau hay không, là những câu phải tra trong văn bản hướng dẫn. Đây là chỗ hay làm lệch thuế suất nếu đoán.
Những điều tài liệu cũ nói mà năm 2026 không còn đúng
Người sáng lập thường học từ bạn bè đã mở công ty vài năm trước, hoặc từ các nhóm trao đổi trên mạng. Những lời khuyên đó có thể đúng ở thời điểm của họ, nhưng không còn đúng với công ty mở năm 2026:
- “Nhớ nộp lệ phí môn bài trước hạn.” Không còn áp dụng từ 1/1/2026.
- “Công ty nhỏ cũng chịu 20% thuế thu nhập doanh nghiệp.” Từ kỳ tính thuế 2025, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng áp 15%, trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng áp 17%, theo Luật 67/2025/QH15.
- “Hoá đơn mua vào dưới 20 triệu thì trả tiền mặt vẫn được khấu trừ.” Từ 1/7/2025, ngưỡng này là 5 triệu đồng theo Luật 48/2024/QH15.
- “Nhân viên có mã số thuế cá nhân riêng.” Từ 1/7/2025, số định danh cá nhân dùng thay mã số thuế cá nhân.
- “Làm việc với Chi cục Thuế quận.” Từ 1/7/2025, bộ máy thuế còn ba cấp: Cục Thuế, Thuế tỉnh, thành phố và Thuế cơ sở; cấp huyện không còn.
Không phải lời khuyên cũ nào cũng sai. Nhưng trước khi làm theo, hỏi thêm một câu: “Điều này căn cứ văn bản nào, văn bản đó còn hiệu lực không?”
Bảng kiểm văn bản cho năm đầu
| Khi nào | Văn bản | Việc |
|---|---|---|
| Tuần đầu | Thông tư 90/2026/TT-BTC | Hoàn tất thông tin đăng ký thuế, tài khoản ngân hàng |
| Trước khi bán hàng | Nghị định 254/2026/NĐ-CP, Thông tư 91/2026/TT-BTC | Đăng ký sử dụng hoá đơn điện tử |
| Tháng đầu có doanh thu | Luật 48/2024/QH15, Nghị định 252/2026/NĐ-CP, Thông tư 89/2026/TT-BTC | Khai thuế giá trị gia tăng, đúng kỳ |
| Khi trả lương | Nghị định 253/2026/NĐ-CP, Thông tư 87/2026/TT-BTC, Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 | Khấu trừ thuế thu nhập cá nhân |
| Cuối năm | Luật 67/2025/QH15, Nghị quyết 198/2025/QH15 | Quyết toán, xét điều kiện miễn thuế |
In bảng này ra, dán cạnh bàn làm việc. Mỗi dòng xong thì ghi ngày hoàn thành và người làm.
Tự kiểm tra ở đâu
- Trang tra cứu thông tin người nộp thuế: xác nhận mã số thuế đã hoạt động, thông tin đăng ký đúng.
- Tài khoản thuế điện tử của doanh nghiệp: xem thông báo từ cơ quan thuế, kỳ khai được xác định, tờ khai đã nộp.
- Cổng hoá đơn điện tử: kiểm tra trạng thái đăng ký sử dụng hoá đơn, hoá đơn đã lập và đã nhận.
- Thuế cơ sở quản lý địa bàn trụ sở: hỏi khi chưa rõ kỳ khai hoặc điều kiện ưu đãi.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp mới lập năm 2026 có phải nộp lệ phí môn bài không?
Không. Lệ phí môn bài bãi bỏ từ 1/1/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15. Tài liệu cũ nói về lệ phí môn bài năm đầu không còn áp dụng.
Được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm thì có phải làm quyết toán không?
Có. Miễn là miễn số thuế phải nộp khi đủ điều kiện; nghĩa vụ ghi sổ, kê khai và quyết toán vẫn còn.
Công ty chưa có doanh thu thì có phải nộp tờ khai không?
Nếu thuộc diện phải khai theo kỳ thì vẫn nộp tờ khai, kể cả khi số liệu bằng không. Bỏ tờ khai không phát sinh là lỗi rất phổ biến của công ty mới.
Tài liệu hướng dẫn mở công ty viết năm 2025 còn dùng được không?
Dùng để hiểu trình tự chung thì được. Mẫu biểu, thời hạn và thủ tục thuế phải đối chiếu với văn bản có hiệu lực từ 1/7/2026.
Người sáng lập có cần tự đọc văn bản không khi đã thuê kế toán?
Không cần đọc chi tiết, nhưng nên biết tên và phạm vi các văn bản chính để hiểu kế toán đang làm gì và đặt câu hỏi đúng. Người đại diện theo pháp luật vẫn chịu trách nhiệm về nghĩa vụ thuế của công ty.
Năm đầu hoạt động không tròn 12 tháng thì xác định thuế suất 15% hay 17% thế nào?
Cách xác định tổng doanh thu năm cho năm đầu chưa đủ 12 tháng phải đọc trong văn bản hướng dẫn Luật 67/2025/QH15. Đừng tự quy đổi ra 12 tháng hay lấy nguyên số của mấy tháng hoạt động khi chưa tra.
Có nên trả tiền mặt cho nhà cung cấp nhỏ?
Với hoá đơn từ 5 triệu đồng trở lên, không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì không được khấu trừ thuế giá trị gia tăng. Nên chuyển khoản từ tài khoản công ty cho mọi khoản mua lớn.
