Mốc 1/7/2026: hệ văn bản thuế mới và những việc doanh nghiệp nên rà lại

Ngày 1/7/2026 là mốc mà mười văn bản thuế cùng bắt đầu có hiệu lực: bốn nghị định (252, 253, 254, 255/2026/NĐ-CP) và sáu thông tư (84, 87, 89, 90, 91, 94/2026/TT-BTC). Chúng phủ gần như toàn bộ phần thủ tục mà doanh nghiệp làm hằng tháng: khai nộp, hoá đơn, đăng ký thuế, khấu trừ thuế thu nhập cá nhân, giao dịch liên kết. Việc nên làm không phải là đọc hết một lượt, mà là rà lại từng mảng việc đang làm xem mảng nào chịu tác động.

Bài này đưa ra một bảng rà soát theo mảng việc, không liệt kê điều khoản đã thay đổi — thứ đó phải đọc từ toàn văn. Mục tiêu là sau khi rà xong, doanh nghiệp có một danh sách ngắn: việc gì phải đổi, ai đổi, trước ngày nào, và câu hỏi nào cần hỏi cơ quan thuế.

Mười văn bản trong một bảng

Cả mười văn bản có hiệu lực từ 1/7/2026. Theo Điều 53 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, văn bản của cơ quan nhà nước ở trung ương có hiệu lực không sớm hơn 45 ngày kể từ ngày thông qua hoặc ký ban hành, trừ các trường hợp ngoại lệ luật cho phép. Nhóm văn bản này có hiệu lực gần như ngay lập tức, nên giai đoạn chuẩn bị gần như bằng không — doanh nghiệp phải rà trong khi đã áp dụng.

Hoá đơn: mảng cần rà trước nhất

Hoá đơn phát sinh hằng ngày, nên sai một điểm là sai hàng loạt. Văn bản liên quan: Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC. Các câu hỏi rà soát:

• Phần mềm hoá đơn đã cập nhật theo văn bản mới chưa, từ ngày nào? Có văn bản xác nhận của nhà cung cấp không?
• Thời điểm lập hoá đơn cho từng loại giao dịch của doanh nghiệp (bán hàng, dịch vụ, xây dựng, bán lẻ qua máy tính tiền) có cần điều chỉnh không?
• Nội dung bắt buộc trên hoá đơn có trường thông tin nào mới hoặc thay đổi cách ghi không?
• Quy trình xử lý hoá đơn sai sót (điều chỉnh, thay thế) đang làm có còn đúng không?
• Chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân đang lập theo cách nào, có phải đổi không?
• Hoá đơn lập trước 1/7/2026 mà phát hiện sai sau ngày đó thì xử lý theo điều khoản chuyển tiếp nào?

Tiền lương và thuế thu nhập cá nhân

Văn bản liên quan: Nghị định 253/2026/NĐ-CP, Thông tư 87/2026/TT-BTC. Mức giảm trừ gia cảnh áp dụng từ kỳ tính thuế 2026 — 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân, 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc — thuộc Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, không đổi theo mốc 1/7.

• Bảng lương từ đầu năm 2026 đã áp dụng đúng mức giảm trừ chưa? Nếu tháng đầu năm tính theo mức cũ thì điều chỉnh thế nào cho đúng kỳ quyết toán?
• Các khoản trả cho cộng tác viên, người làm thời vụ, người không ký hợp đồng lao động đang khấu trừ theo nguyên tắc nào? Nguyên tắc quen thuộc là khấu trừ 10% với khoản từ 2 triệu đồng/lần, kèm cam kết cho người có thu nhập thấp theo mẫu tại thông tư hiện hành — cần đối chiếu với văn bản mới.
• Thủ tục đăng ký người phụ thuộc, uỷ quyền quyết toán có đổi mẫu không?
• Người lao động đã chuyển sang dùng số định danh cá nhân thay mã số thuế (từ 1/7/2025) — dữ liệu trong phần mềm tiền lương đã khớp chưa?

Đăng ký thuế và thông tin doanh nghiệp

Văn bản liên quan: Thông tư 90/2026/TT-BTC. Sau đợt sắp xếp địa giới hành chính từ 1/7/2025 (còn 34 tỉnh, thành phố, không còn cấp huyện) và đợt làm sạch mã số thuế theo Công điện 18/CĐ-CT ngày 13/7/2026, việc rà thông tin đăng ký thuế càng cần thiết.

• Thông tin trên trang tra cứu người nộp thuế — tên, địa chỉ, người đại diện, ngành nghề, cơ quan thuế quản lý — có khớp thực tế không?
• Địa điểm kinh doanh, đơn vị phụ thuộc đã đăng ký đủ và đúng chưa?
• Có thay đổi nào đã xảy ra mà chưa thông báo cho cơ quan thuế không?
• Trạng thái mã số thuế đang hiển thị là gì, ghi lại kèm ngày tra.

Khai thuế, nộp thuế và hồ sơ đang dở

Văn bản liên quan: Nghị định 252/2026/NĐ-CP, Thông tư 89/2026/TT-BTC. Đây là mảng nhiều câu hỏi nhất về chuyển tiếp.

• Danh sách tờ khai doanh nghiệp đang nộp có mẫu nào thay đổi không? Phần mềm kê khai đã cập nhật chưa?
• Các kỳ trước 1/7/2026 cần khai bổ sung thì dùng mẫu và thủ tục nào?
• Hồ sơ hoàn thuế, đề nghị miễn giảm, gia hạn đã nộp trước 1/7/2026 mà chưa có kết quả thì theo quy định nào?
• Lịch hạn nộp nội bộ — dựng theo các mốc quen thuộc của Luật Quản lý thuế (tờ khai tháng ngày 20 tháng sau; quý là ngày cuối cùng tháng đầu quý sau; quyết toán năm của tổ chức ngày cuối cùng tháng thứ 3 sau năm tài chính) — có cần sửa không?

Giao dịch liên kết, hoàn thuế cho khách nước ngoài và quản lý rủi ro

Ba văn bản còn lại có nhóm người đọc hẹp hơn nhưng không nên bỏ qua:

• Nghị định 255/2026/NĐ-CP — doanh nghiệp có giao dịch với bên liên kết trong hoặc ngoài nước nên rà lại danh sách bên liên kết, loại giao dịch, hồ sơ xác định giá và nghĩa vụ kê khai kèm quyết toán.
• Thông tư 84/2026/TT-BTC — chỉ doanh nghiệp bán lẻ tham gia cơ chế hoàn thuế cho người nước ngoài mua hàng cần rà quy trình bán hàng, chứng từ và kết nối dữ liệu.
• Thông tư 94/2026/TT-BTC — chủ yếu nói về cách cơ quan thuế quản lý tuân thủ và rủi ro. Việc doanh nghiệp nên làm là tự đối chiếu sự nhất quán giữa tờ khai, hoá đơn và dòng tiền.

Biến bảng rà soát thành danh sách việc

Sau khi trả lời các câu hỏi ở trên, gom kết quả vào một bảng duy nhất:

Cột “văn bản căn cứ” chỉ điền sau khi đã mở toàn văn và tìm đúng điều khoản. Cột “câu hỏi còn mở” gom lại thành một văn bản hỏi cơ quan thuế. Một bảng như vậy vừa là kế hoạch, vừa là bằng chứng doanh nghiệp đã chủ động cập nhật quy định — có ích khi làm việc với cơ quan thuế sau này.

Tự kiểm tra ở đâu: toàn văn trên Công báo, Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật, cổng thông tin Bộ Tài chính và Cục Thuế; thông tin của chính doanh nghiệp trên trang tra cứu người nộp thuế, tài khoản thuế điện tử, cổng hoá đơn điện tử; điều chưa rõ hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp.